nasze media Najnowszy numer MGN 12/2017

Tomasz Rożek

|

MGN 09/2009

dodane 24.08.2009 11:41

Skrzyżowanie żaglowca z samolotem

Są znane od tysięcy lat. Najpierw służyły do zabawy, później wykorzystywano je w celach meteorologicznych, czy bardziej ogólnie - naukowych, a nawet wojskowych. Nam pozostaje dobrze się bawić.

Podobno latawiec bez ogona nie lata. To nie do końca prawda, ale o tym za chwilę. Jedno jest pewne. Latawiec latawcowi nierówny. To trochę jak z samolotami. Inaczej wyglądają transportowce, inaczej myśliwce a jeszcze inaczej akrobacyjne. Różnice pomiędzy nimi wynikają z funkcji. Tak samo jest w przypadku latawców.

Pęd powietrza
Latawce sportowe są małe, szybkie i zwinne. Latawce akrobatyczne to już wyższa szkoła jazdy. Najbardziej zaawansowane konstrukcje zawierają radiowo sterowane siłowniki. Buduje się je po to, by robiły – ku uciesze widzów – podniebne ewolucje, np. pętle czy ósemki. Najstarsze są latawce dekoracyjne. Ogromne, majestatyczne i kolorowe. W dawnych wiekach unosiły się nad pałacami czy ogrodami królewskimi. Świadczyły o ich wielkości i potędze. Mniej widowiskowe, ale „postawione” wyżej technicznie, są latawce wysokościowe. Część z nich to latawce transportowe. Kiedyś wznosiły aparaturę pomiarową w wyższe warstwy atmosfery. Niektóre transportowały – przynajmniej takie były próby – ludzi. W zasadzie lotnia też jest latawcem. Niezależnie od tego, do czego latawiec służy, przyczyna jego unoszenia się jest taka sama. Latawiec w pewnym sensie jest skrzyżowaniem żaglowca i samolotu. Wzlatuje i unosi się, bo pęd powietrza opływa go z góry i z dołu z różną prędkością. A wraz z prędkością zmienia się ciśnienie. Ale po kolei.

Odpowiedni kąt
Struga powietrza „natrafi ając” na latawiec, rozdziela się. Jej część będzie go opływała z dołu, a część z góry. Gdy latawiec znajduje się pod odpowiednim kątem (to tzw. kąt natarcia), struga, która opływa go wzdłuż górnej powierzchni, porusza się szybciej, a wzdłuż dolnej – wolniej. To powoduje, że nad latawcem ciśnienie jest niższe, a pod nim wyższe. Dzięki temu latawiec zaczyna się unosić. Skoro tak, to dlaczego nie unosi się w nieskończoność? Bo w dół ciągnie go siła grawitacji. Czym latawiec cięższy, tym grawitacja ma większe znaczenie. Jeżeli unosi jakąś aparaturę badawczą, „zły” wpływ siły grawitacji można nadrobić, zwiększając powierzchnię „skrzydła”. No dobrze, ale jak to się dzieje, że latawiec w ogóle startuje, że zaczyna się unosić? Gdy wieje w miarę silny i stały wiatr, latawiec można „puścić z ręki”. Złap latawiec do ręki, ustaw go pod pewnym kątem (nigdy nie płasko, ani pionowo), tak, by wiatr wiał w spód („brzuch”) latawca, i … wypuść go z ręki. Siła ciągu (a więc różnica w ciśnieniach pod latawcem i nad latawcem) zacznie go unosić. Wiejący wiatr to nic innego jak ruch powietrza, które rozdzieli się na to, które przepływa pod latawcem i nad nim.

Pomocny ogon
Nie zawsze sytuacja jest jednak tak komfortowa. Silniejszy wiatr wieje czasami całkiem sporo nad ziemią. Co wtedy zrobić? Skoro powietrze nie chce się poruszać wokół latawca… musimy spowodować, by to latawiec poruszał się względem powietrza. To właśnie dlatego czasami trzeba nieźle się nabiegać z latawcem na sznurku by zechciał się wyżej wzbić. Ta sytuacja jest analogiczna do startującego samolotu. Silniki muszą go rozpędzić, by prędkość owiewającego skrzydła powietrza była na tyle duża, aby ważący wiele ton statek powietrzny oderwał się od płyty lotniska. Niektóre latawce wielkością nie ustępują małym samolotom. Bieganie z nimi po łące jest niewykonalne. Wtedy, niestety, trzeba czekać na odpowiedni wiatr. Co z ogonem? Latawce potrafi ą bez nich latać, ale w płaskich latawcach ogon jest bardzo pomocny. Choć powoduje, że latawiec jest cięższy, a to oznacza, że na pewno wolniej będzie się wznosił i niżej latał, ogon utrudnia niepożądane obroty i kołysanie latawca wokół którejś z jego osi. Obroty są problemem szczególnie dla mniejszych latawców, które są bardzo podatne na zmieniający się wiatr. W skrócie, ogon zwiększa stabilność.

« 1 2 »

TAGI: LATAWIEC

oceń artykuł

Reklama

Najaktywniejsi użytkownicy

  • 1
    kubak0988
    ostatnia aktywność: 12.12.2017
    łączna liczba komentarzy: 3
  • 2
    zosiaficek
    ostatnia aktywność: 13.12.2017
    łączna liczba komentarzy: 1
  • 3
    kamiś
    ostatnia aktywność: 08.11.2017
    łączna liczba komentarzy: 32
  • 4
    maly_gosc
    ostatnia aktywność: 08.12.2017
    łączna liczba komentarzy: 7
  • 5
    wierzchowskijan49
    ostatnia aktywność: 04.12.2017
    łączna liczba komentarzy: 8