nasze media Najnowszy numer MGN 10/2017

Anna Leszczyńska-Rożek

|

MGN 11/2013

dodane 15.01.2014 15:14

Jesienne płomyki

Dlaczego świeca płonie? Dlaczego wosk się topi? Dlaczego ogień parzy? To gorące pytania, które pojawiają się w głowie, gdy patrzymy na świece czy płonące znicze.

J esienią, kiedy wieczory staję się coraz dłuższe, częściej zapalamy świece. Ich ciepły płomień sprawia, że wokół robi się przyjemniej. W listopadzie kolorowe znicze migoczą też częściej na grobach naszych bliskich.

Tajemnica świecy

Świeca to bardzo stary wynalazek. Najstarsze ślady wskazują, że ludzie palili je już 3 tysiące lat przed narodzeniem Pana Jezusa. Zrobiona jest z parafiny lub stearyny, potocznie nazywanych woskiem. Wewnątrz świecy, na całej jej długości, umieszczony jest knot, czyli sznurek z bawełnianych nici. Zapalony, dostarcza ciepła, które z kolei topi i spala wosk. Dawniej świece wytwarzano z naturalnego pszczelego wosku. Były one jednak bardzo drogie i mogli je kupić tylko zamożni. Popularne były też tak zwane świece łojowe, zrobione z tłuszczu zwierzęcego. Chociaż tańsze, nie dawały przy spalaniu tak przyjemnego zapachu miodu jak świece z naturalnego wosku pszczelego.

Żółte światło

Kolor płomienia zależy od wielu rzeczy. Od temperatury, od tego, co jest spalane (wosk, drewno czy gaz) i od tego, jak to wszystko widzi nasze oko. Żółty kolor płomienia powstaje, gdy spalają się cząsteczki węgla. Czerwono-pomarańczowe płomienie pojawiają się, gdy temperatura sięga ok. 1400 stopni Celsjusza. Co ciekawe, płomień świecy jest najbardziej gorący na wierzchołku. Kiedy nad płonącą świecą przytrzymamy nóż, po chwili zobaczymy, że pokryła go ciemna, brudząca smuga. Ta smuga to nic innego jak sadza, czyli małe cząsteczki węgla. Podczas spalania część z nich została wyrzucona na zewnątrz i osadziła się na powierzchni noża.

Powiedzonka o świecach

„Takiego to ze świecą szukać” – to powiedzenie oznacza, że osoba, o której mówimy, jest niezwykła i rzadko taką można spotkać. Poznanie takiego kogoś to wielkie szczęście. „Gra nie warta świeczki” – tak można powiedzieć o rzeczy lub sprawie, w którą nie warto się angażować. Nie ma sensu brać w niej udziału.

Zegar ogniowy

Król Alfred Wielki z Wessexu, który żył ponad tysiąc lat temu, używał podobno świec jako zegarka. Każda świeca-zegar na jego dworze paliła się 4 godziny. Dzięki temu na zamku można było precyzyjnie odmierzać czas.

Doświadczenie

Aby świeca mogła się palić potrzebne są: ciepło, tlen i materiał palny. Ciepło to zapałka czy zapalniczka. Powoduje ono, że tlen z powietrza spala stearynę, którą nasączony jest knot świecy i wosk (materiał palny). Świeca płonie tak długo, aż zabraknie któregoś składnika. Jeśli próbujemy zdmuchnąć świecę, czyli odprowadzić ciepło od paliwa (stearyny zawartej w wosku), przerywamy spalanie i ogień gaśnie. Jeśli wosk się wypali, to płomień też zgaśnie. A co się stanie, jeśli świecy zabraknie tlenu z powietrza? Potrzebne materiały: ■ talerzyk ■ świeca ■ słoik ■ zapałki ■ woda zabarwiona kilkoma kroplami atramentu lub farbki Sposób wykonania: 1. Do dna talerza plasteliną mocujemy świecę. Kiedy już dobrze się trzyma, wlewamy niewielką ilość zafarbowanej wody (ok. pół szklanki). 2. Zapalamy świecę. Kiedy ogień się rozpali, przykrywamy ją słoikiem. Ważne, aby słoik był o kilka centymetrów wyższy od świecy. 3. Co się stało? Płomień świecy zgasł, a do słoika zassana została kolorowa woda. Dlaczego? Płomień zużył cały tlen z powietrza, dlatego zgasł, a w miejsce tlenu została zassana woda. W słoiku oprócz wody znajduje się jeszcze inny gaz, którego nie widzimy, a jest go w powietrzu całkiem sporo (78%). To azot. Doświadczenie pokazuje, że świeca bez tlenu dusi się tak jak człowiek. Podobne obserwacje płomienia pozwoliły opracować specjalne metody gaszenia pożarów. Głównym zadaniem strażaków jest schłodzić i zdusić ogień. Dlatego przy pożarze ogień zlewany jest zimną wodą. Podobnie działają gaśnice śniegowe. One też schładzają gwałtownie ogień, a piana lub proszek duszą płomienie, odcinając dostęp powietrza. Uwaga! Najlepiej wykonać doświadczenie z osobą dorosłą.

« 1 »
oceń artykuł

Reklama

Najaktywniejsi użytkownicy

  • 1
    Smutna_mala
    ostatnia aktywność: 11.10.2017
    łączna liczba komentarzy: 2
  • 2
    Prosiak
    ostatnia aktywność: 29.09.2017
    łączna liczba komentarzy: 3
  • 3
    wierzchowskijan49
    ostatnia aktywność: 26.09.2017
    łączna liczba komentarzy: 1
  • 4
    OlaGuga
    ostatnia aktywność: 19.09.2017
    łączna liczba komentarzy: 1
  • 5
    jad
    ostatnia aktywność: 17.09.2017